مرمت بزرگترین آبانبار تکگنبدی ایران
رکنا: آثار قاجاری سردار بزرگ، بزرگترین آبانبار تکگنبدی ایران است که اکنون همراه با آبانبار سردار کوچک در حال مرمت است.
به گزارش رکنا، درِ آبانبار تاریخی سردار بزرگ به روی مردم بسته بود اما مریم مهدوی، سرپرست این ادارهکل، روز یکشنبه اعلام کرد که پروژه مرمت و ساماندهی دو آبانبار تاریخی سردار بزرگ و سردار کوچک آغاز شده و هماکنون با نظارت کارشناسان مرمت در حال اجراست.
این دو بنا که بیش از ۲۰۰ سال از ساخت آنها میگذرد و در دورههای مختلف، بارها مرمت شدهاند. به گفته مسئولان میراثفرهنگی استان، اهمیت این پروژه از آنجا دوچندان میشود که آبانبار سردار بزرگ، به عنوان بزرگترین آبانبار تکگنبدی ایران شناخته میشود.
آبانبارها در شهرهای مرکزی ایران، تنها محلی برای ذخیره آب نبودهاند؛ بلکه بخشی از هویت اجتماعی، زیستی و فرهنگی شهرها را شکل میدادند. آبانبار سردار بزرگ نیز نمونهای شاخص از این پیوند میان معماری، اقلیم و زندگی مردم است.
این بنای تاریخی دارای سردری رفیع با قوس جناغی است که شکوه آن، پیش از ورود، نگاه هر رهگذری را متوقف میکند. راهشیر آبانبار شامل ۵۰ پله سنگی است که بازدیدکننده را آرامآرام به عمق تاریخ میبرد؛ جایی که مخزن مربعشکل آب با ابعاد تقریبی ۱۷ متر مربع قرار دارد. فضایی که روزگاری منبع حیات محله بوده و امروز به سندی زنده از هوشمندی معماری ایرانی تبدیل شده است.
در کنار این بنای عظیم، آبانبار سردار کوچک یا «سردار محله قملاق» نیز جای دارد؛ بنایی که روبهروی مسجد و مدرسه سردار واقع شده و از دیگر آثار ساختهشده توسط برادران سردار، از امرای فتحعلیشاه قاجار به شمار میرود.
این آبانبار که در سال ۱۲۲۹ هجری قمری ساخته شده، از نظر تزئینات معماری جلوهای متفاوت دارد. سردر آن با کاشیکاریهای چشمنواز آراسته شده و ورودی بنا دارای رسمیبندی ظریف و کتیبهای از سنگ مرمر با خط نستعلیق است؛ عناصری که نشان میدهد بانیان بنا، علاوه بر کارکرد، به زیبایی و شأن فضایی عمومی نیز توجه ویژه داشتهاند.
راهشیر آبانبار سردار کوچک شامل ۳۶ پله است و ساختار آن، در مقیاسی متناسبتر، اما با همان دقت و ظرافت معماری دوره قاجار شکل گرفته است.
به گفته مهدوی، مرمت کاشیکاری سردر و آجرکاری هر دو بنای تاریخی با اعتباری بالغ بر ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال در دست اجراست. این عملیات تحت نظارت کارشناسان مرمت ادارهکل میراثفرهنگی استان انجام میشود تا ضمن حفظ اصالت بنا، از هرگونه دخل و تصرف ناهماهنگ جلوگیری شود.
صبا مسلمی، کارشناس میراثفرهنگی، معتقد است که مرمت آبانبارهای تاریخی، تنها احیای یک سازه نیست، بلکه احیای «معنا» در بافت شهری است. اهمیت آبانبار سردار بزرگ بهدلیل مقیاس، سازه گنبدی و عملکرد اقلیمی آن است و هرگونه مرمت غیراصولی میتواند به هویت معماری آن آسیب بزند. از همین رو، نظارت تخصصی در این پروژه اهمیت ویژهای دارد.
قزوین به عنوان یکی از شهرهای تاریخی ایران، ظرفیتهای فراوانی در حوزه گردشگری فرهنگی دارد. آبانبارهای سردار، در کنار مجموعههایی چون مسجد، مدرسه و بازار تاریخی، میتوانند به شکل یک مسیر گردشگری منسجم تعریف شوند؛ مسیری که بازدیدکننده را با سبک زندگی، معماری و ساختار اجتماعی دوره قاجار آشنا میکند.
مسئولان میراثفرهنگی استان نیز تأکید دارند که این دو آبانبار از جمله آثار دیدنی شهر قزوین برای گردشگران داخلی و خارجی محسوب میشوند و بازگشایی دوباره آنها میتواند نقش مهمی در رونق بازدیدهای فرهنگی ایفا کند.
ارسال نظر